Các câu hỏi về cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng.

Câu 1: Xóm tôi có anh Minh nghiện ma túy đã mấy năm nay. Vừa rồi anh bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Bố mẹ anh cứ xin cho con được cai nghiện tại gia đình nhưng chính quyền xã nói anh Minh thuộc đối tượng phải đi cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc. Xin cho biết những đối tượng nào thì thuộc diện này? Thời hạn cai nghiện tại cơ sở bắt buộc là bao lâu? Việc bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc có phải là biện pháp xử lý hành chính không?

Xem trả lời
Theo quy định tại Điều 96 Luật Xử lý vi phạm hành chính thì đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc chưa bị áp dụng biện pháp này nhưng không có nơi cư trú ổn định.Thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ 12 tháng đến 24 tháng.

Điều 95 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định rõ: đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là biện pháp xử lý hành chính.

Tuy nhiên, cần lưu ý, trong một số trường hợp thì không áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, đó là đối với người không có năng lực trách nhiệm hành chính (là người thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình); người đang mang thai có chứng nhận của bệnh viện; phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi được Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú xác nhận.

Câu 2: Hiện cơ quan chức năng đang tiến hành lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc đối với em trai tôi. Gia đình chúng tôi muốn biết rõ việc lập hồ sơ được tiến hành như thế nào? Cơ quan nào có trách nhiệm thực hiện?

Xem trả lời
Vấn đề bạn hỏi được quy định cụ thể tại Điều 103 Luật Xử lý vi phạm hành chính, theo đó việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy được thực hiện như sau:

– Đối với người nghiện ma túy có nơi cư trú ổn định thì Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu chứng minh tình trạng nghiện ma túy hiện tại của người đó; tài liệu chứng minh người đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn về hành vi nghiện ma túy; bản tường trình của người vi phạm hoặc của người đại diện hợp pháp của họ và các tài liệu khác có liên quan;

– Đối với người nghiện ma túy không cư trú tại nơi người đó có hành vi vi phạm pháp luật thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải xác minh; trường hợp xác định được nơi cư trú thì có trách nhiệm chuyển người đó kèm theo biên bản vi phạm về địa phương để xử lý; trường hợp không xác định được nơi cư trú của người đó thì lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Hồ sơ đề nghị gồm có biên bản vi phạm; bản tóm tắt lý lịch; tài liệu chứng minh tình trạng nghiện ma túy hiện tại của người đó; tài liệu chứng minh người đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn về hành vi nghiện ma túy; bản tường trình của người nghiện ma túy;
Công an cấp xã có trách nhiệm giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp thu thập các tài liệu và lập hồ sơ đề nghị đối với người nghiện ma túy thuộc 2 trường hợp trên.

– Trường hợp người nghiện ma túy vi phạm do cơ quan Công an cấp huyện hoặc cơ quan Công an cấp tỉnh trực tiếp phát hiện, điều tra, thụ lý trong các vụ vi phạm pháp luật mà thuộc đối tượng đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc thì cơ quan Công an đang thụ lý vụ việc tiến hành xác minh, thu thập tài liệu và lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người đó.

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu chứng minh tình trạng nghiện ma túy hiện tại của người đó; tài liệu chứng minh người đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn về hành vi nghiện ma túy; bản tường trình của người vi phạm hoặc của người đại diện hợp pháp của họ.

Sau khi hoàn thành việc lập hồ sơ, cơ quan đã lập hồ sơ phải thông báo cho người bị đề nghị áp dụng hoặc người đại diện của họ về việc lập hồ sơ. Những người này có quyền đọc hồ sơ và ghi chép các nội dung cần thiết trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo. Sau khi người bị áp dụng hoặc người đại diện hợp pháp của họ đọc xong hồ sơ thì hồ sơ được gửi cho Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện.

Câu 3: Xin cho biết sau khi hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc được lập xong thì thủ tục xem xét, quyết định áp dụng biện pháp này được tiến hành như thế nào?

Xem trả lời
Khi cơ quan có thẩm quyền hoàn thành việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy và sau khi người bị áp dụng hoặc người đại diện hợp pháp của họ đọc xong hồ sơ thì hồ sơ được gửi cho Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện.

Trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện có trách nhiệm kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ và gửi Trưởng phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cùng cấp (khoản 3 Điều 103 Luật Xử lý vi phạm hành chính).

Trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Trưởng phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện quyết định việc chuyển hồ sơ đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ thì giao cơ quan đã lập hồ sơ để tiếp tục thu thập tài liệu bổ sung hồ sơ (Điều 104 Luật Xử lý vi phạm hành chính).

Toà án nhân dân cấp huyện là cơ quan có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Trong thời hạn 03 ngày, kể từ ngày quyết định có hiệu lực, Tòa án nhân dân đã ra quyết định phải gửi cho người bị áp dụng, Trưởng Công an cấp huyện và Trưởng phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện nơi đã gửi hồ sơ, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người bị áp dụng cư trú và các cơ quan hữu quan để thi hành theo quy định của pháp luật (Khoản 2 Điều 105 và Điều 107 Luật Xử lý vi phạm hành chính).

Câu 4: H nghiện ma túy được gần 2 năm. Thời gian gần đây, được sự quan tâm, vận động của gia đình, H quyết tâm cai nghiện ma túy để làm lại cuộc đời. Song do hoàn cảnh khó khăn không có điều kiện điều trị cắt cơn tại gia đình, H muốn đăng ký tự nguyện cai nghiện ma túy tại cộng đồng. Xin hỏi H có thuộc đối tượng tự nguyện cai nghiện tại cộng đồng hay không?

Xem trả lời
Trường hợp của H thuộc đối tượng tự nguyện cai nghiện tại cộng đồng, theo đúng quy định tại Điều 12 Nghị định số 94:

Đối tượng tự nguyện cai nghiện tại cộng đồng là người nghiện ma túy đang cư trú tại cộng đồng tự nguyện đăng ký cai nghiện nhưng không có điều kiện điều trị cắt cơn tại gia đình.

Người nghiện ma túy hoặc gia đình, người giám hộ của người nghiện ma túy chưa thành niên có trách nhiệm tự giác khai báo và đăng ký tự nguyện cai nghiện tại cộng đồng với Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.

Câu 5: Chào bác sĩ, chồng em bị nghiện ma tuý đá được 4 tháng rồi, bây giờ ảnh đang đi cai nghiện. Đối với người nghiện 4 tháng thì bao lâu mới bỏ được ạ, trong vòng nửa tháng ảnh không lên cơn nữa thì có bỏ được không ạ. Anh ấy 22 tuổi. Chân thành cảm ơn.

Xem trả lời
Chào bạn,

Ma túy đá có thành phần là metamphetamin là một loại ma túy tổng hợp hiện đang được sử dụng rất nhiều vì lầm tưởng là không gây nghiện.

Thực ra, việc cai nghiện ma túy đá rất khó khăn, thông thường người nghiện heroin chỉ điều trị từ 7-10 ngày là cắt cơn nhưng với người nghiện ma túy tổng hợp phải cần tới hơn 20 ngày nhưng sau đó vẫn bị ảo giác, rối loạn tâm thần kéo dài.

Hội chứng cai của ma túy đá không giống  hội chứng cai của heroin, có nghĩa là không có cảm giác đau nhức, không tiêu chảy, không ớn lạnh nổi da gà, không có cảm giác dòi bò trong xương, không vật vã… mà buồn chán, mất khoái cảm, cảm giác mệt mỏi, kiệt sức, chậm chạp hoặc lầm lỳ, dễ bị kích động, dễ nổi giận, có thể hoang tưởng ảo giác, không kiểm soát được cảm xúc, hành vi.

Nhiều bệnh nhân có thời gian sử dụng ma túy tổng hợp kéo dài với liều lượng lớn có thể phải mất từ 6 tháng đến 1 năm điều trị thì hành vi mới lại bình thường. Tốt nhất, bạn nên lựa chọn địa điểm cai nghiện uy tín; nếu như bệnh nhân có dấu hiệu rối loạn tâm thần thì cần khám bác sĩ chuyên khoa ngay lập tức bạn nhé!

Thân mến!

Câu 6: Em thi thoảng cũng chơi ma tuý đá nhưng không thường xuyên (1 tháng 1 lần) nhưng em đã thôi không sử dụng ma tuý đá trong 2 tháng nay rồi. Vậy khi em đi test nước tiểu có khả năng bị dương tính không ạ? Chân thành cảm ơn.

Xem trả lời
Chào em,

Ma túy đá là tên gọi chung cho các loại ma túy tổng hợp có chứa chất methamphetamine và amphethamine, niketamid; trong đó thành phần chính phổ biến là methamphetamine. Ma túy đá (methamphetamine) có thể tồn tại trong cơ thể khoảng 72 giờ, tương đương 3 ngày. Một số loại ma túy đá khác có thời gian tồn tại trong cơ thể lâu hơn, có thể là 10 ngày, có thể là 2 tuần.

Nếu em đã ngưng sử dụng ma túy đá trong 2 tháng thì test nước tiểu sẽ không phát hiện thấy có thành phần này. Tuy nhiên, ma túy đá có thể gây ra nhiều di chứng về tâm thần kinh, cảm xúc, gây ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống của người sử dụng. Do đó, cần thận trọng em nhé!

Thân mến!

Câu 7: Em muốn hỏi sử dụng ma túy đá bao nhiêu lâu thì vô sinh. Em sử dụng 2 năm rồi nhưng mỗi tháng sử dụng 2 – 3 lần. Em muốn biết để còn tránh. Cảm ơn BS. 

Xem trả lời
Chào em,

Chắc chắn rằng ma túy gây suy giảm khả năng tình dục ở nam, nếu dùng càng lâu, càng nhiều lần, tần suất dùng cao thì nguy cơ vô sinh càng cao. Nhưng chưa có nghiên cứu cho thấy dùng ma túy cụ thể bao lâu, tần suất bao nhiêu thì bị vô sinh, bởi vì vô sinh có thể do nhiều nguyên nhân khác gây ra nữa, như bệnh lây truyền qua đường tình dục gây vô sinh ở đối tượng quan hệ tình dục bừa bãi, mà những đối tượng này thường có liên quan đến việc dùng ma túy đá.

Do vậy, sau khi cai ma túy và phục hồi sức khỏe trở lại nhưng người nam vẫn chậm có con thì cần khám chuyên khoa Hiếm muộn ở BV chuyên Sản phụ khoa, khám cả vợ lẫn chồng để tìm ra nguyên nhân.

Ma túy là thuốc độc giết người, không chỉ bản thân người dùng mà còn là những người thân xung quanh họ. Những người thường xuyên sử dụng ma túy có thể chém giết người vô cớ, cuồng dâm, hoang tưởng, mất kiểm soát hành vi, nặng hơn sẽ mắc tâm thần và hậu quả cá nhân là suy kiệt thể chất và nặng nề nhất là nhiễm HIV. Đã dính vào ma túy thì rất khó cai, em đừng tiếp tục “đào mồ chôn mình”, không phải em cần cai ma túy để ngừa vô sinh, mà còn là cứu lấy tính mạng, tương lai của em và người thân của em.

Thân mến!

Câu 8: Làm cách nào để giải ma túy đá ra khỏi cơ thể nhanh nhất?

Xem trả lời
Chào bạn,

Ma túy đá lá là tên gọi chung của ma túy tổng hợp chứa chất Methamphetamine (Meth), Amphetamine, thậm chí là Niketamid và một số loại hóa chất được phối trộn với nhau trong đó thành phần chính là Methamphetamine. Chất này được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu, do đó, uống nhiều nước có thể giúp thải trừ thuốc nhanh hơn một chút. Tuy nhiên, những tác hại của ma túy đá lên thần kinh khó có thể tránh được. Do đó tốt nhất là không nên sử dụng để đảm bảo sức khỏe bạn nhé!

Thân mến!

Câu 9: Dấu hiệu của việc tái nghiện ma túy?

Xem trả lời

Ma túy chỉ dùng 1 lần là đủ gây nghiện, dấu hiệu của việc “phụ thuộc thuốc” chính là cảm giác thèm thuốc, như có điều vô hình nào đó khiến cơ thể cảm thấy lo lắng, bồn chồn, đứng ngồi không yên, người thơ thẩn, mệt mỏi và không muốn làm việc gì khác, trong đầu nhớ lại cảm giác vui sướng mà ma túy đem lại.

Bởi vì, ma túy mang lại cảm giác quên đi thực tại buồn chán, do vậy cứ mỗi lần em gặp chuyện buồn, chán nản trong công việc, cuộc sống là em sẽ lại có ý nghĩ trốn chạy cảm giác này bằng làn khói trắng, đặc biệt là có bạn bè xấu khích vào hay dụ dỗ là dễ đi lại con đường cũ lắm. Nên vấn đề này là cố gắng suốt đời.

Muốn vậy thì em cần giảm thời gian trống trải của mình bằng làm việc, trau dồi kiến thức, tập thể dục, tránh xa bạn bè xấu, không thuốc lá, không rượu bia, tránh thức khuya, như vậy em sẽ vừa cải thiện sức khỏe lẫn đầu tư cho tương lai của mình, và em sẽ lấy lại được niềm vui trong cuộc sống.

Nếu tự cai nghiện không được thì em nên chủ động đến trung tâm cai nghiện để có phương pháp cai nghiện tích cực hơn.

Thân ái.

Câu 10: Yếu tố nào quyết định việc cai nghiện thành công?

Xem trả lời
Câu hỏi của em rất chân thành. Tự ý thức quyết tâm cai nghiệm là điều đáng quý.
Nếu em tiếp tục sử dụng thì tình trạng sẽ tồi tệ hơn rất nhiều.

Ba yếu tố quan trọng nhất và tiến hành đồng thời để cai nghiện thành công, đó là:
1. Ý chí
2. Sự hiểu biết thấu đáo
3. Môi trường thân thiện.

Các Trung tâm cai nghiện sẽ giúp em phần 2 và phần 3, từ đó sẽ củng cố phần 1 của em.

Trường hợp ở nhà mà em tự cai, thực hành mỗi ngày với 3 điều kiện trên, em sẽ thành công như nhiều bạn khác.
Không nên nôn nóng, sốt ruột. Trước tiên em phải thuộc lòng và thực hành những quy tắc này thành thói quen và áp dụng suốt đời.

Nhiều trường hợp cai được vài năm vẫn tái nghiện. Do đó, nên tránh xa những “nguồn” khiến em tái nghiện, tránh xa bạn bè nghiện ngập em nhé.

Chúc em quyết tâm và đem lại niềm vui cho bố mẹ.

Câu 11: Sau khi chơi ma túy bao lâu ma túy sẽ không còn trong máu và nước tiểu?

Xem trả lời
Trung bình sau 72h ma túy sẽ không còn trong máu và nước tiểu em nhé.

Vậy em đã ngừng hai tháng thì thử máu hoặc nước tiểu sẽ cho kết quả âm tính.
Tuy nhiên, ma túy đá gây ra bệnh về thần kinh, nó tàn phá bộ não của em nên lần này dừng được 2 tháng là giỏi rồi, nhân dịp này nên từ bỏ luôn ma túy đá em nhé.

Chúc em xin việc thành công và từ bỏ được “người bạn xấu, bí danh: ma túy đá”.
Thân mến,

Câu 12: Ngủ li bì là dấu hiệu nghiện ma túy đá?

Xem trả lời
Cũng như nhiều nơi trên thế giới, ở nước ta người nghiện ma túy trước đây thường sử dụng heroin. Đây là loại ma túy “mạnh”, gây nghiện rất nhanh, chỉ dùng thử một lần là có thể bị nghiện và khi đã bị nghiện, nếu ngưng sử dụng sẽ bị “hội chứng cai thuốc” rất nặng nề và gây cơn vật vã trầm trọng hơn so với một số ma túy khác. Vì vậy, trong phương cách cai nghiện hiện nay, đặc biệt cai nghiện heroin, người ta phải dùng thuốc gọi là “thuốc điều trị thay thế”.

Methadone là thuốc điều trị thay thế cai nghiện ma túy có thể sử dụng bằng đường uống, được hấp thu vào máu cho tác dụng khá nhanh, nhằm cho cho tác dụng gây nghiện ít hơn, thời gian tác dụng khá dài và gây lờn thuốc thuộc loại chậm. Sau một thời gian thay thế heroin, người ta sẽ ngưng cho dùng methadone. Khi ngưng dùng methadone, sự thiếu thuốc không quá đột ngột, cơ thể thích ứng với sự giảm dần tác dụng và không xảy ra “hội chứng cai thuốc” quá trầm trọng; khi “hội chứng cai thuốc” nhẹ nhàng mà người nghiện dễ chấp nhận cai nghiện và hy vọng không bị tái nghiện.

Tuy nhiên, khi nào nên ngừng thuốc và có ngưng thuốc được hay không thì người bệnh cần phải được theo dõi sát và đánh giá bởi BS chuyên khoa, việc tự ý sử dụng không theo hướng dẫn của thầy thuốc dễ dẫn đến hiện tượng nghiện methadone, không thể ngưng thuốc được.

Do đó bạn nên tới trực tiếp khoa Tâm thần nghiên chất, BV chuyên khoa Tâm Thần Kinh để BS tại đây đánh giá mức độ nghiện và có kế hoạch ngưng thuốc cho bạn nhé!

Thân mến.

Câu 13: Ngộ độc ma túy đá cần đến BV nào?

Xem trả lời
Nếu bị ngộ độc ma túy đá thì bạn nên đến BV có đơn vị chống độc như BV Chợ Rẫy, BV Nhân Dân 115, BV Nhân Dân Gia Định.

Cách làm sạch tốt nhất là bạn ngừng sử dụng ma túy đá, cơ thể sẽ tự đào thải.

Thân mến.

Câu 14: Dừng uống Methadone bao nhiêu ngày thì cơ thể về trạng thái bình thương?

Xem trả lời
Theo quy định tại Điều 25, việc giáo dục, phục hồi hành vi, nhân cách cho người cai nghiện được quy định như sau:

– Trong thời gian cai nghiện, Tổ công tác có trách nhiệm:

a) Tổ chức thực hiện liệu pháp tâm lý tập thể, liệu pháp tâm lý nhóm; tổ chức học tập về pháp luật, đạo đức, tác phong, lối sống lành mạnh, có trách nhiệm, tự tin nhằm phục hồi toàn diện về nhân cách, sức khỏe, tâm lý cho người cai nghiện;

b) Tổ chức hoạt động tư vấn, giúp đỡ người nghiện ma túy sửa đổi hành vi, nhân cách; từng bước từ bỏ ma túy; phòng, chống tái nghiện; giúp họ định hướng đúng trong tương lai;

c) Tổ chức cho người cai nghiện tham gia các hoạt động lao động trị liệu nhằm giúp họ hiểu được giá trị của lao động; tổ chức các hoạt động thể thao, giải trí.

– Hoạt động giáo dục, phục hồi hành vi, nhân cách và lao động trị liệu phải được thực hiện xen kẽ trong suốt thời gian cai nghiện.

Câu 15:  Cai nghiện ma túy bằng methadone tăng nguy cơ loạn thần?

Xem trả lời
Một số chuyên gia y tế lo ngại, người nghiện ma túy tổng hợp dùng methadone có thể tăng nguy cơ loạn thần. Do đó, cần sàng lọc người nghiện trước khi áp dụng chương trình dùng methadone.
Điều trị methadone chỉ phát huy hiệu quả thực sự khi được lồng ghép trong giải pháp tổng thể

Tăng nguy cơ loạn thần?

Trao đổi với PV Báo Giao thông, TS.BS Nguyễn Mạnh Hùng, Giám đốc BV Tâm thần ban ngày Mai Hương nhận định: “Hiện, chưa có nghiên cứu nào khẳng định việc dùng methadone cai nghiện cho các đối tượng sử dụng ma túy truyền thống và ma túy tổng hợp (hàng đá, thuốc lắc, aphetamin…) làm tăng mức độ nghiện. Tuy nhiên, nếu sử dụng cho đối tượng nghiện ma túy tổng hợp lâu ngày sẽ dễ dẫn tới tình trạng loạn thần muộn, hay hiện tượng teo não, người bệnh sống và hành động theo ảo giác. Lúc này người bệnh cần được điều trị thuốc chuyên khoa tâm thần”. Theo ông Hùng, với bệnh nhân nghiện ma túy tổng hợp, hiện chưa có thuốc điều trị dứt điểm, chủ yếu điều trị an thần kết hợp điều trị bằng liệu pháp tâm lý.

Liên quan đến vấn đề này, BS Nguyễn Thị Tuyết Mai, phụ trách cơ sở điều trị methadone quận Hai Bà Trưng cho biết: Bệnh nhân tại đây cũng có một số ít người dù đang điều trị methadone nhưng vẫn sử dụng ma túy đá. Khi sử dụng các chất gây nghiện khác, bệnh nhân thường thay đổi hành vi và có dấu hiệu loạn thần. Trung tâm sẽ phối hợp với người nhà đưa bệnh nhân đi điều trị tại bệnh viện tâm thần. Sau điều trị dứt điểm tâm thần, bệnh nhân mới tiếp tục được quay trở lại điều trị methadone. Thực tế, những trường hợp như vậy không nhiều và chính bệnh nhân cũng thấy sợ, thường không tái sử dụng loại ma túy khác nữa”.

TS Hoàng Đình Cảnh, Phó cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết, dù người nghiện chất dẫn thuốc phiện vẫn là chủ yếu, song đáng ngại là đối tượng sử dụng ma túy tổng hợp gia tăng. Riêng với nhóm ma túy tổng hợp có trên 600 loại, tạo nên nhiều thách thức với công tác điều trị. Hiện, chưa có thuốc điều trị với ma túy tổng hợp, mà chỉ có thể điều trị bằng tâm lý để thay đổi hành vi. Khả năng điều trị, thoát nghiện với ma tuý tổng hợp hết sức khó khăn.

Sàng lọc để điều trị hiệu quả

Ths. Nguyễn Thị Minh Tâm, Phòng Giảm thiểu tác hại, Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết: Methadone là chất thay thế được dùng trong điều trị các chất dạng thuốc phiện, nhằm giảm thèm muốn và khóa tác động của ma túy truyền thống từ từ và giảm nguy cơ lây nhiễm HIV trong cộng đồng. Methadone cũng là chất gây nghiện, tuy nhiên trong y tế, chất này được sử dụng làm thuốc điều trị. Và nó chỉ có tác dụng trong điều trị với các chất gây nghiện thuộc nhóm ma túy truyền thống như: Thuốc phiện, heroin, codein, moóc-phin… Năm 2008, có 6 cơ sở điều trị nghiện bằng methadone, đến tháng 6/2017, đã tăng lên 294 đơn vị, song nhiều nơi vẫn quá tải.

“Theo thống kê của Bộ LĐ,TB&XH, Việt Nam hiện có hơn 200 nghìn người nghiện có hồ sơ quản lý, tuy nhiên phần đông trong số đó là người nghiện heroin. Tại các cơ sở cai nghiện của Bộ LĐ,TB&XH, có tới 60-70% người nghiện đang cai có sử dụng ma túy tổng hợp, ma túy đá. Do Bộ Y tế chưa ban hành được phác đồ điều trị đặc hiệu, nên công tác cai nghiện cho đối tượng này gặp nhiều khó khăn. Biện pháp cai nghiện hiện nay chủ yếu là tư vấn, giáo dục, nâng cao kỹ năng sống, tăng cường sức khỏe.”

Ông Lê Đức Hiền
Phó cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội, Bộ LĐ,TB&XH

Còn theo BS. Nguyễn Thị Tuyết Mai, để được vào chương trình điều trị methadone các bệnh nhân đều được sàng lọc kỹ càng. Qua các xét nghiệm nếu dương tính với các chất gây nghiện dòng thuốc phiện và đã từng nhiều lần cai nghiện không thành công… bệnh nhân mới được đưa vào điều trị methadone.

Nhìn nhận về vấn đề này, ông Lê Đức Hiền, Phó cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Bộ LĐ,TB&XH) cho rằng, những giá trị, hiệu quả của điều trị methadone đã được thực tế chứng minh và khẳng định. Tuy nhiên, vấn đề đáng quan tâm là cần xem xét để hoàn thiện chương trình điều trị. Nếu điều trị methadone mà hàng ngày chỉ đơn giản cho uống thì quá dễ dàng, chỉ mang lại một số hiệu quả trước mắt. Còn muốn “điều trị duy trì, giảm liều tiến tới ngừng điều trị” như  quy định của Chính phủ thì phải thực hiện tổng thể, công phu nhiều giải pháp, chính sách cụ thể về các vấn đề quản lý, tâm lý, xã hội với đối tượng này. Làm được như vậy mới không để lại những hậu quả, đó là nghiện methadone, tử vong do methadone, thế hệ con cái bị ảnh hưởng sức khỏe do bố, mẹ dùng methadone…

Từ khuyến cáo của các nhà khoa học Mỹ và thực tế  điều trị methadone, cần sớm điều chỉnh, bổ sung vào văn bản quy phạm pháp luật về methadone với những nội dung, giải pháp về quản lý, tâm lý, xã hội, kinh tế ngoài biện pháp y tế. Lúc đó, điều trị methadone mới thực sự là “giải pháp vàng”. “Do vậy, cũng cần cân nhắc thấu đáo, cứ tiếp tục mở rộng điều trị methadone với cách làm hiện nay hay phải quan tâm đến chất lượng, làm đâu chắc đó, thực sự là điều trị methadone bài bản rồi mới mở rộng”, ông Hiền nói.

Câu 16: Cai Methadone có thuốc cắt cơn không?

Xem trả lời
Methadone là thuốc thường được sử dụng trong cai nghiện heroin, nên khi điều trị bằng methadone, bệnh nhân phải ngưng hoàn toàn việc sử dụng heroin thì điều trị mới hiệu quả. Muốn được vậy người bệnh phải có quyết tâm cai nghiện và cần được cách ly hoàn toàn với heroin.

Thời gian xuất hiện hội chứng cai của Methadone dài hơn heroin và có thể kéo dài từ 5-21 ngày, nhưng thường nhẹ nhàng hơn. Mặc dù vậy vẫn có những trường hợp phụ thuộc vào methadone, nhưng thuốc này thường ít nguy hiểm, chi phí điều trị cũng rẻ hơn so với heroin.

Như vậy, để cai nghiện được heroin cần nhiều yếu tố, mức độ nghiện, tình trạng tâm lý của người bệnh do đó việc cai nghiện cần được thực hiện tại cơ sở có uy tín và được sự tư vấn trực tiếp của BS trực tiếp điều trị bạn nhé!

Thân mến.

Câu 17: Chức năng và nhiệm vụ của cơ sở cai nghiện ma túy?

Xem trả lời

THÔNG TƯ

Hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc của Cơ sở cai nghiện ma túy

 

Căn cứ Nghị định số 14/2017/NĐ-CP ngày 17 tháng 02 năm 2017 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội;

Căn cứ Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;

Căn cứ Nghị định số 136/2016/NĐ-CP ngày 09 tháng 9 năm 2016 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;

Căn cứ Nghị định số 41/2012/NĐ-CP ngày 18 tháng 12 năm 2012 của Chính phủ quy định về vị trí việc làm trong đơn vị sự nghiệp công lập;

Căn cứ Nghị định số 90/2016/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2016 của Chính phủ quy định về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế;

Sau khi có ý kiến thống nhất của Bộ Nội vụ tại công văn số:……./BNV-TCBC ngày      tháng     năm 2018;

Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội;

Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành Thông tư hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc của Cơ sở cai nghiện ma túy.

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

1. Phạm vi điều chỉnh: Thông tư này hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc của Cơ sở cai nghiện ma túy công lập.

2. Đối tượng áp dụng: Thông tư này áp dụng đối với cơ sở cai nghiện ma túy công lập, gồm:

a) Cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc;

b) Cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện;

c) Cơ sở xã hội;

d) Cơ sở cai nghiện ma túy đa chức năng (gồm: khu cai nghiện bắt buộc; khu cai nghiện tự nguyện; khu quản lý học viên không nơi cư trú ổn định và khu điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế).

Cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc, Cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện, Cơ sở xã hội, Cơ sở cai nghiện ma túy đa chức năng quy định tại thông tư này (gọi chung là Cơ sở cai nghiện ma túy).

Điều 2. Vị trí pháp lý

Cơ sở cai nghiện ma túy là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, có tư cách pháp nhân, trụ sở, con dấu, tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng theo quy định của pháp luật.

Điều 3. Chức năng

Cơ sở cai nghiện ma túy có một hoặc nhiều chức năng sau: cai nghiện ma túy bắt buộc, cai nghiện ma túy tự nguyện; điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế; tiếp nhận người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định.

Điều 4. Nhiệm vụ

1. Tiếp nhận, sàng lọc, đánh giá, phân loại, tổ chức điều trị, phục hồi sức khỏe cho người nghiện ma túy.

2. Thực hiện việc cắt cơn, giải độc, khám sức khỏe định kỳ, tổ  chức các hoạt động nâng cao thể lực, điều trị các rối loạn về thể chất, tâm thần và các bệnh đồng diễn cho người nghiện ma túy theo quy trình được cơ quan có thẩm quyền quy định; quản lý, chăm sóc và điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS; tổ chức điêu trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế.

3. Tổ chức các hoạt động trị liệu tâm lý hành vi, tổ chức các hoạt động tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm; triển khai các phương pháp trị liệu tâm lý hành vi theo hướng dẫn của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

4. Phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy, phòng, chống HIV/AIDS và triển khai các biện pháp dự phòng lây các bệnh truyền và phòng chống HIV/AIDS tại cơ sở cai nghiện ma túy.

5. Tổ chức dạy văn hóa, giáo dục phục hồi hành vi, nhân cách, nâng cao trình độ học vấn; tổ chức các hoạt động thể dục, thể thao và các hoạt động văn hóa, xã hội cho học viên, nhằm thay đổi nhận thức, hành vi đảm bảo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng;

6. Tổ chức lao động trị liệu, dạy nghề, đảm bảo vệ sinh, an toàn lao động theo quy định của pháp luật; hướng nghiệp và phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện các biện pháp hỗ trợ về vốn, tạo việc làm, tham gia các hoạt động xã hội tại cộng đồng;

7. Hướng dẫn, tư vấn cho gia đình người nghiện ma túy về điều trị, cai nghiện, quản lý, giáo dục tại gia đình và cộng đồng.

8. Tổ chức quản lý, bảo vệ môi trường tại cơ sở cai nghiện ma túy và địa bàn nơi trú đóng của cơ sở cai nghiện ma túy; lồng ghép việc thực hiện các nhiệm vụ về bảo vệ môi trường với các chương trình, kế hoạch và hoạt động của cơ sở cai nghiện ma túy.

9. Tổ chức quản lý, bảo vệ an ninh trật tự tại cơ sở cai nghiện ma túy.

10. Nghiên cứu áp dụng các mô hình cai nghiện ma túy; bài thuốc và phương pháp cai nghiện; giáo dục, dạy nghề và tổ chức lao động đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận.

11. Phát triển các điểm vệ tinh thuộc Cơ sở cai nghiện ma túy, quản lý người sau thời gian cai nghiện tại cơ sở hội nhập cộng đồng.

12. Hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật về điều trị cho các Điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện tại cộng đồng; tuyên truyền, vận động người sử dụng, nghiện ma túy tham gia chương trình điều trị thích hợp; hỗ trợ tổ chức điều trị, cai nghiện tại cộng đồng.

13. Tổ chức liên doanh, liên kết với các cơ sở cai nghiện ma túy và với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh để tạo việc làm, hỗ trợ cho học viên cai nghiện lao động trị liệu có sản phẩm cải thiện đời sống.

14. Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, mối quan hệ công tác của các đơn vị trực thuộc Cơ sở cai nghiện ma túy; quản lý biên chế, thực hiện chế độ tiền lương, chế độ đãi ngộ, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật đối với công chức, viên chức và người lao động thuộc thẩm quyền quản lý của Cơ sở cai nghiện ma túy theo quy định của pháp luật.

15. Quản lý tài chính, tài sản của Cơ sở cai nghiện ma túy theo quy định của pháp luật.

16. Hợp tác Quốc tế thuộc lĩnh vực được giao.

17. Báo cáo tình hình hoạt động của Cơ sở cai nghiện ma túy cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật định kỳ hàng quý, 6 tháng, 1 năm hoặc đột xuất.

18. Thực hiện các nhiệm vụ khác do cơ quan quản lý cấp trên giao và theo quy định của pháp luật.

Điều 5. Cơ cấu tổ chức

1. Lãnh đạo cơ sở cai nghiện ma túy, gồm: Giám đốc và các Phó giám đốc.

2. Cơ cấu tổ chức

Cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý Cơ sở cai nghiện ma túy công lập căn cứ chức năng nhiệm vụ, số lượng học viên và số lượng công chức, viên chức, người lao động tại cơ sở để quy định cơ cấu tổ chức các phòng, ban, khu, đội phù hợp với tính chất, đặc thù của lĩnh vực cai nghiện ma túy. Cơ cấu tổ chức của Cơ sở cai nghiện ma túy được xác định theo nhóm công việc cơ bản sau:

a) Điều trị, cai nghiện – Phục hồi sức khoẻ;

b) Trị liệu, tâm lý – Hành vi

c) Dạy nghề – Hoà nhập cộng đồng;

d) Tổ chức – Hành chính – Kế toán;

đ) Quản lý học viên;

Các phòng, khu, đội tổ có tên gọi khác do cấp có thẩm quyền quyết định.

3. Giám đốc Cơ sở cai nghiện ma túy căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, xây dựng phương án tổ chức cụ thể về số lượng và tên gọi các phòng, ban thuộc cơ sở trình cấp có thẩm quyền quyết định.

Điều 6. Khung vị trí việc làm

1. Nhóm vị trí việc làm gắn với các nhiệm vụ quản lý, điều hành

a) Giám đốc;

b) Phó Giám đốc;

c) Trưởng phòng;

d) Phó Trưởng phòng;

đ) Trưởng khu;

e) Phó trưởng khu;

g) Đội trưởng;

h) Phó Đội trưởng.

2. Nhóm vị trí việc làm điều trị, phục hồi sức khỏe, trị liệu tâm lý

a) Y tế;

b) Tâm lý;

c) Công tác xã hội;

d) Dạy nghề, dạy văn hóa;

đ) Quản học viên.

3. Nhóm vị trí việc làm hỗ trợ, phục vụ

a) Kế toán;

b) Hành chính – Tổng hợp;

c) Quản trị;

d) Thủ quỹ;

đ) Văn thư;

e) Lái xe;

g) Bảo vệ.

4. Cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền quản lý Cơ sở cai nghiện ma túy công lập quyết định vị trí việc làm, ghép vị trí việc làm hặc bổ sung danh mục vị trí việc làm mới theo quy định của pháp luật, bảo đảm thực hiện nhiệm vụ được giao.

5. Căn cứ vào chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và danh mục vị trí việc làm được cấp có thẩm quyền phê duyệt, hằng năm Cơ sở cai nghiện ma túy công lập xây dựng kế hoạch điều chỉnh số lượng người làm việc theo khối lượng công việc, báo cáo Sở Lao động – Thương binh và Xã hội trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định theo quy định của pháp luật.

Điều 7. Định mức số lượng người làm việc

1. Giám đốc: 01 người

2. Phó Giám đốc: không quá 03 người

3. Mỗi phòng nghiệp vụ gồm Trưởng phòng, không quá 02 Phó Trưởng phòng và các nhân viên. Số lượng nhân viên của mỗi phòng nghiệp vụ được xác định theo vị trí công tác và khối lượng công việc thực tế phải đảm nhiệm.

Trong trường hợp Phòng được chia thành các Đội, mỗi Đội gồm Đội trưởng, không quá 02 Phó Đội trưởng và nhân viên.

4. Căn cứ vào nhiệm vụ và nhu cầu về quản lý, định mức số lượng người làm việc của Cơ sở cai nghiện ma túy được xác định theo đặc điểm, quy mô và số lượng học viên quản lý như sau:

a) Cơ sở cai nghiện ma túy có dưới 100 học viên, định mức được xác định tối thiều 20 biên chế;

b) Cơ sở cai nghiện ma túy có từ 100 học viên đến dưới 500 học viên, định mức được xác định 1 biên chế quản lý 5 – 6 học viên;

c) Cơ sở cai nghiện ma túy có từ 500 học viên trở lên, định mức được xác định 1 biên chế quản lý tối đa không quá 8 học viên.

5. Đối với Cơ sở cai nghiện ma túy có thêm chức năng điều trị ngoại trú nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế điều trị cho 50 bệnh nhân trở lên, thì được xác định thêm 05 biên chế làm việc toàn bộ thời gian để khám và điều trị, quản lý và cấp pháp thuốc, Tư vấn, Xét nghiệm.

6. Đối với Cơ sở cai nghiện ma túy có điểm vệ tinh thì được xác định thêm 02 biên chế để tư vấn, trực tiếp khám và điều trị.

7. Căn cứ vào tính chất, khối lượng công việc và điều kiện thực tế về kinh phí, Giám đốc Cơ sở cai nghiện ma túy xác định số lượng lao động hợp đồng đối với từng vị trí việc làm và từng thời điểm, trình Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội phê duyệt, các chế độ chính sách đối với lao động hợp đồng được thực hiện như cán bộ trong biên chế. Việc ký kết hợp đồng lao động được thực hiện theo quy định hiện hành của pháp luật.

8. Số cán bộ làm công tác quản lý quy định tại khoản 1, 2 điều này không tính trong định mức người làm việc quy định tại khoản 3, 4, 5, 6, Điều 7 Thông tư này.

Điều 8. Hiệu lực thi hành

1. Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày       tháng     năm 2018.

2. Bãi bỏ Thông tư Liên tịch số 21/2008/TTLT-BLĐTBXH-BNV ngày 08 tháng 10 năm 2008 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Bộ Nội vụ về hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và định mức biện chế của Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội; Thông tư số 28/2010/TTLT-BLĐTBXH-BNV ngày 16/9/2010 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Bộ Nội vụ về hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và biên chế của Trung tâm quản lý sau cai nghiện ma túy.

Điều 9. Trách nhiệm thi hành

1. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm:

a) Ban hành Quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và danh mục vị trí việc làm của cơ sở cai nghiện ma túy công lập theo hướng dẫn tại Thông tư này.

b) Căn cứ vị trí việc làm, định mức số lượng người làm việc của Cơ sở cai nghiện ma túy quy định tại Thông tư này, chỉ đạo Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Tài chính xây dựng kế hoạch biên chế sự nghiệp ở địa phương trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định.

Kinh phí để thực hiện định mức biên chế quy định tại Thông tư này theo phân cấp quản lý ngân sách hiện hành và khả năng ngân sách của địa phương.

2. Trong quá trình thực hiện, nếu có vấn đề phát sinh hoặc vướng mắc, đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phản ánh về Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội xem xét, giải quyết./.

Câu 18: Chào luật sư cho tôi hỏi là em trai tôi nghiện heroin và hiện giờ đang cai tự nguyện bằng methadon tại địa phương nhưng em tôi thỉnh thoảng có sử dụng ma túy đá nếu bị bắt quả tang hoặc xét nghiệm mà dương tính thì em tôi có bị đưa đi cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự không?Mà xã, phường nơi em tôi ở chưa mời lên kiểm tra để có biện pháp giáo dục tại địa phương?

Xem trả lời

Hệ thống pháp luật Việt Nam xin cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi. Dựa trên sự hiểu biết của mình, đối chiếu với quy định của pháp luật hiện hành, chúng tôi xin đưa ra câu trả lời có tính chất tham khảo như sau:

Căn cứ Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, bổ sung 2009 đã bãi bỏ Điều 199 Bộ luật hình sự 1999 do đó, đối với người có hành vi sử dụng ma túy thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Căn cứ Điều 28 Luật phòng, chống ma túy 2000 quy định như sau:

– Người nghiện ma tuý từ đủ 18 tuổi trở lên đã được cai nghiện tại gia đình, cộng đồng hoặc đã được giáo dục nhiều lần tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc không có nơi cư trú nhất định phải được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

– Việc đưa người nghiện ma tuý vào cơ sở cai nghiện bắt buộc được thực hiện theo quyết định của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Thời hạn cai nghiện ma tuý tại cơ sở cai nghiện bắt buộc từ một năm đến hai năm.

– Người nghiện ma tuý tự nguyện làm đơn xin cai nghiện thì được nhận vào cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc và không bị coi là bị xử lý vi phạm hành chính.

– Tổ chức và hoạt động của cơ sở cai nghiện bắt buộc, chế độ cai nghiện bắt buộc, thủ tục đưa người nghiện ma tuý quy định tại khoản 1 Điều này vào cơ sở cai nghiện bắt buộc được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Căn cứ Điều 3 Nghị định 221/2013/NĐ-CP quy định các đối tượng bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc gồm:

– Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên có nơi cư trú ổn định, đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn do nghiện ma túy mà vẫn còn nghiện.

– Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên chưa bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn do nghiện ma túy nhưng không có nơi cư trú ổn định.

Khi có một trong các trường hợp này, gia đình bạn có thể yêu cầu Chủ tịch UBND cấp huyện ra quyết định cho cai nghiện bắt buộc. Còn trong trường hợp em bạn chưa thực hiện việc cai nghiện tại gia đình, chưa được giáo dục tại địa phương và cũng không có đơn tự nguyện xin cai nghiện thì sẽ không được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Câu 19: Cai nghiện ma túy cho trẻ em cần những gì?

Xem trả lời
Trẻ em nghiện ma túy là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Dù đã có nhiều hình thức cai nghiện nhưng trong thực tế còn nhiều em thuộc diện “cá biệt” không được cai nghiện, cần có cách tiếp cận mới để xử lý tình hình cấp bách hiện nay.

Nhiều em không thể cai nghiện tự nguyện

Trước năm 2014, người nghiện chưa thành niên (từ 12 đến dưới 18 tuổi) thuộc diện cai nghiện bắt buộc nhưng không phải là biện pháp xử lý hành chính. Ở các tỉnh, thành phố, cơ sở cai nghiện bố trí khu vực riêng dành cho các em và thực hiện 1 chương trình cai nghiện riêng phù hợp với đặc thù lứa tuổi. TP Hồ Chí Minh có 1 cơ sở riêng là Trung tâm thanh thiếu niên 2 (đóng trên địa bàn huyện Củ Chi) chủ yếu cai cho lứa tuổi thiếu niên, lúc nào cũng có vài trăm em. Sau 2014, Luật Xử lý vi phạm hành chính không quy định cai nghiện “bắt buộc” cho lứa tuổi này nữa. Từ đây, cai nghiện cho các em chủ yếu là cai nghiện tự nguyện với các hình thức: Cai tại gia đình, cai tự nguyện trong các cơ sở cai nghiện của Nhà nước, cai tự nguyện tại các cơ sở tư nhân…, một số ít cai tại các trường giáo dưỡng khi các em là đối tượng vào các trường này.

Tuy nhiên, quy định mới tạo ra một khoảng trống, hiện tại có nhiều gia đình không thể tiếp tục đưa con em đi cai nghiện do điều kiện kinh tế một phần mà chủ yếu do các em chống đối, bất hợp tác.

Tâm sự của 1 người đàn ông sống ở Hà Nội trong hoàn cảnh đau khổ, bế tắc: “Bên họ ngoại gia đình tôi có 2 đứa cháu, không may, cả 2 đều nghiện ma túy, đều đã từng đi cai nghiện tự nguyện rất nhiều lần nhưng về lại tái nghiện.Việc này đã diễn ra nhiều năm nay, gia đình chúng tôi sống rất khổ sở. Chúng thường xuyên đập phá đồ đạc, đánh đập và dùng vũ lực với ông bà, thậm chí,cả mẹ chúng khi không xin được tiền. Ông bà tôi đã kiệt quệ, chỉ sống bằng đồng lương hưu mà bị 2 đứa cháu bóc lột, hành hạ, tra tấn tinh thần ngày này qua ngày khác. Gần đây nhất, ông tôi do không chịu được sự hành hạ tinh thần, đã mất. Tôi rất buồn, mong chúng ngộ ra nhưng chúng không hề thay đổi gì, vẫn ngày đêm đập phá, thậm chí, đám tang ông, chúng còn không thèm đi viếng. Vừa rồi, chúng tôi đã chuyển bà lên nhà mới ở khu đô thị Linh Đàm (trước ở Nguyễn Thái Học) để tránh xa tệ nạn nhưng chúng vẫn hút chích, thậm chí, còn mời bạn bè lên nhà để hút. Khi gọi công an phường đến, họ chỉ khuyên giải, lần 1, lần 2, họ không lên nữa, họ nói phải có đơn cai tự nguyện của hai đứa, nhưng có bao giờ chúng muốn đi cai. Chúng tôi cũng không biết cầu cứu vào ai. Sáng nay, chúng lại đánh mẹ, thằng nhỏ đấm vào mặt mẹ nó chảy máu mắt…”.

Tình trạng trên khá phổ biến. Không ít trường hợp, để có tiền dùng ma túy nhiều trẻ em đã lừa đảo gia đình, người thân, ra đường ăn cắp, ăn trộm, bỏ nhà đi lang thang, tụ tập cãi nhau, đánh lộn, sử dụng ma túy trước mặt anh em trong nhà, “phê, ngáo” tại chỗ… và bỏ trốn, thậm chí đe dọa (đánh, giết bố mẹ, đốt nhà…) mỗi khi được khuyên nhủ đi cai nghiện. Những gia đình như vậy sống trong kiệt quệ, lo lắng, hoang mang.

Trước thực trạng đáng lo đó, mấy năm trước, Thường trực HĐND TPHCM đã làm việc với Thường trực UBND bàn về cai nghiện cho lứa tuổi dưới 18.

Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, Chủ tịch HĐND TP cho rằng: “Mấy em còn nhỏ, mình không lo cho nó, cứ giải độc cắt cơn 15 ngày xong lại trả về cho gia đình theo như quy định hiện nay mà không theo dõi, quan tâm để rồi các em nghiện đi nghiện lại mãi ảnh hưởng đến việc học hành, công ăn việc làm thì không ổn”. Cùng mối quan tâm, ông Trần Trung Dũng, Giám đốc Sở LĐTB&XH TPHCM, cho rằng những em nhỏ mới nghiện là đối tượng rất cần được quan tâm, cần phải được tiếp cận ngay để đưa các em trở về con đường sáng. Bà Tâm đề nghị sắp tới nên giao cho các cơ sở xã hội chăm sóc người nghiện dưới 18 tuổi với những điều kiện đặc biệt hơn so với người nghiện lớn tuổi, nghiện lâu năm để bảo đảm an toàn cho nhóm đối tượng này trong quá trình cai nghiện. “Chỉ cần gia đình tự nguyện giao các em cho mình để mình lo vụ này thì đây là việc Thành phố rất nên làm”- bà Tâm nói.

Tuy nhiên, đến nay, TPHCM vẫn chưa thực hiện được tinh thần của cuộc họp vì vướng mắc quy định của luật pháp.

Vấn đề bức xúc của xã hội

Theo số liệu báo cáo, khoảng 8% trong số người nghiện có hồ sơ quản lý sử dụng ma túy lần đầu dưới 18 tuổi. Trong bối cảnh các loại ma túy tổng hợp dạng Amphetamine (ATS) xuất hiện ngày càng nhiều cùng với sự lôi kéo của bọn xấu, nhiều em 13-14 tuổi đã nghiện ma túy. Nếu không được cai nghiện sớm thì liều lượng ma túy sử dụng hàng ngày tăng lên, sự lệ thuộc thể chất và tâm lý, tính chất bệnh lý tâm thần, sự lệch chuẩn hành vi ngày càng trầm trọng, các bệnh khác từ ma túy ngày càng phát triển nặng nề… khiến cho việc cai nghiên phục hồi hết sức khó khăn. Theo một số chuyên gia, nghiện ma túy ở lứa tuổi đang lớn “khôn khôn dại dại”, nhân cách chưa hoàn thiện, mang nhiều cá tính, mạnh mẽ, bất cần, thường lôi kéo nhiều bạn bè vào nghiện đã để lại nhiều hậu quả bất an cho xã hội và nỗi đau của các gia đình. Việc họ mất đi tuổi trẻ trong sáng và cống hiến thay vào đó là những người bệnh hoạn, phạm tội đã thấy trước mắt.

Nếu căn cứ theo văn bản pháp luật hiện hành về quyền công dân, quyền trẻ em thì sẽ có một lớp trẻ không tiếp cận được các dịch vụ cai nghiện cần thiết đối với họ. Suy cho cùng, chính sách, pháp luật ban hành để phục vụ con người.Tính ưu việt của chính sách, pháp luật là tiệm cận những mong muốn hay giải quyết những bức xúc chính đáng của cuộc sống đặt ra. Chính sách cần bám sát thực tiễn để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Trong khi chưa sửa đổi, bổ sung được các Luật, đề xuất Chính phủ và cơ quan chức năng xem xét có cách tiếp cận mới như một giải pháp xử lý tình huống cấp thiết về trẻ em nghiện mà vẫn đảm bảo tính pháp lý.

Một cách tiếp cận thực tế cai nghiện trẻ em

Luận điểm tiếp cận mới là không dùng khái niệm cai nghiện “bắt buộc”, “cưỡng chế” hay áp dụng biện pháp xử lý hành chính mà là chăm sóc sức khỏe, cách ly  môi trường ma túy và bạo lực cho trẻ em hoàn cảnh đặc biệt theo Luật Trẻ em. Cụ thể về cơ sở pháp lý, trẻ em có quyền được chăm sóc tốt nhất về sức khỏe, được ưu tiên tiếp cận, sử dụng dịch vụ phòng bệnh và khám bệnh, chữa bệnh (Điều 14); Trẻ em có quyền được bảo vệ khỏi mọi hình thức sử dụng, sản xuất, vận chuyển, mua, bán, tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 29); Các biện pháp bảo vệ trẻ em cấp độ can thiệp bao gồm: a) Chăm sóc y tế, trị liệu tâm lý, phục hồi thể chất và tinh thần cho trẻ em bị xâm hại, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cần can thiệp; b) Bố trí nơi tạm trú an toàn, cách ly trẻ em khỏi môi trường, đối tượng đe dọa hoặc đang có hành vi bạo lực, bóc lột trẻ em (Điều 50).

Đối chiếu các quy định trên, đúngmột cách “điển hình” với trẻ em nghiện ma túy: Nghiện ma túy là bệnh tâm thần đặc biệt cần phải chữa trị công phu; cách ly chữa trị là một hình thức rõ nhất để bảo vệ các các em khỏi ma túy; cai nghiện là thực hiện quy trình, phác đồ chăm sóc y tế, trị liệu tâm lý, phục hồi thể chất và tâm hồn; cai nghiện tại cơ sở cai nghiện là biện pháp can thiệp tốt nhất cách ly tạm thời các em khỏi môi trường bị đe dọa, bạo lực (từ bọn tội phạm, thậm chí, từ bạn bè sử dụng ma túy, người thân…), hơn nữa còn ngăn được bạo lực “ngược” từ trẻ em với bố mẹ, người thân.

Về cơ sở thực tiễn rất phong phú: hàng chục năm nay, các cơ sở cai nghiện đã có kinh nghiện tiếp nhận trẻ em dưới 18 tuổi vào cai nghiện và không có vấn đề gì xảy ra. Những hình thức cai nghiện tự nguyện hiện nay (tại cơ sở nhà nước, tư nhân) cũng là cách ly các em khỏi môi trường ma túy trong thời gian nhất định.

Về biện pháp thực hiện, áp dụng theo Điều 52 Luật Trẻ em, khi kế hoạch hỗ trợ tại cộng đồng cho trẻ em nghiện ma túy không thực hiện được, trẻ em từ chối cai nghiện tự nguyện, sau khi có ý kiến của gia đình, Chủ tịch UBND cấp xã, cơ quan LĐTB&XH cấp huyện đề nghị Tòa án cấp huyện ra quyết định cách ly cha mẹ, áp dụng biện pháp chăm sóc thay thế bằng cách đưa trẻ emvào Cơ sở cai nghiện (được coi là một dạng cơ sở trợ giúp xã hội vì các cơ sở khác không có nghiệp vụ bảo vệ và tổ chức cai nghiện) trong thời gian nhất định. Cơ sở cai nghiện bố trí khu vực riêng và tổ chức cai nghiện phục hồi cho trẻ em, thực hiện các chế độ theo quy định. Việc Tòa án quyết định thời gian cách ly, chăm sóc như trên là đảm bảo quyền trẻ em theo quy định.

Nếu thực hiện được cách tiếp cận này sẽ có hàng nghìn trẻ em được cai nghiện phục hồi, ngăn chặn được nhiều vấn đề mang tính tiêu cực về sức khỏe, nhân cách của các em, góp phần hạn chế lây lan nghiện ma túy trong giới trẻ. Trên khía cạnh bảo vệ con người và xã hội, việc cai nghiện cho trẻ em theo cách tiếp cận này thực sự mang tính nhân đạo sâu sắc.

Và cùng với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp khác như triển khai chương trình Dự phòng nghiện trong thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, can thiệp sớm khi mới sử dụng ma túy, phát triển cai nghiện tự nguyện cho người mới mắc nghiện, xây dựng môi trường xã hội lành mạnh thì cách tiếp cận mới cai nghiện trẻ em là thiết thực thực hiện chủ đề “Hãy bảo vệ thế hệ trẻ trước hiểm họa ma túy”.

Câu 20: Chế độ cai nghiện ma túy tự nguyện tại các cơ sở cai nghiện ma túy đối với trẻ em ?

Xem trả lời
Theo Nghị định số 135/2004/NĐ-CP ngày 10/06/2004 của Chính phủ thì chế độ cai nghiện ma túy tại các cơ sở cai nghiện ma túy đối với trẻ em được quy định như sau:
1. Chế độ quản lý, giáo dục, lao động trị liệu, học tập và chữa trị: Người chưa thành niên chữa trị, cai nghiện trong Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội phải chịu sự quản lý, giáo dục, tuân theo chế độ lao động trị liệu, học tập và cai nghiện, chữa trị do Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội quy định, tuân thủ nội quy của Trung tâm và các quy định của pháp luật có liên quan.
2. Trước khi hết thời hạn chữa trị, phục hồi mười ngày, người tự nguyện xin vào Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội được Giám đốc Trung tâm thông báo và khi hết thời hạn được Giám đốc Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội cấp Giấy chứng nhận đã chữa trị, cai nghiện, phục hồi. Bản sao Giấy chứng nhận được gửi đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú.
3. Người tự nguyện xin vào Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội phải đóng góp toàn bộ chi phí trong thời gian ở Trung tâm, trừ trường hợp được miễn, giảm theo quy định của pháp luật. Căn cứ tình hình thực tế của địa phương, Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là Hội đồng nhân dân cấp tỉnh) quy định mức thu cụ thể chi phí chữa trị, cai nghiện, phục hồi theo đề nghị của Ủy ban nhân dân cùng cấp.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định các khoản đóng góp chi phí cho người tự nguyện chữa trị, cai nghiện, phục hồi trong thời gian ở Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội.